Otwórz wybór językaOpen language selection Polski Menu Wyszukaj
PODARUJ

Zawodowe czynniki ryzyka

Zawodowe czynniki ryzyka

„Zawodowe czynniki ryzyka” to termin stosowany do opisu szkodliwych wpływów różnych cząsteczek, gazów, dymów lub spalin w miejscu pracy. Te różne czynniki nazywane są często „środkami”. 

  • Co to jest?

    W Unii Europejskiej obowiązują wytyczne dotyczące miejsca pracy, aby zapewnić istnienie limitów dla znanych substancji szkodliwych. Zostały one ustalone przez Scientific Committee on Occupational Exposure Limit Values (SCOEL) Komisji Europejskiej. Zapewnienie bezpiecznych poziomów wielu substancji niebezpiecznych to stałe wyzwanie. 

    W rozdziale tym znajdują się informacje o głównych czynnikach wyzwalających i przyczynach zawodowych chorób płuc. W poszczególnych częściach można znaleźć dalsze informacje o objawach i terapii zawodowych chorób płuc. 

  • Na czym polega szkodliwy wpływ?

    Ekspozycja na środki w miejscu pracy może prowadzić do wielu różnych chorób związanych z płucami i krótkotrwałych problemów. Uszkodzenia spowodowane ekspozycją są różne u różnych ludzi i zależą od czasu ekspozycji, poziomu ekspozycji i innych czynników, np. od tego, czy dana osoba pali tytoń, czy występują u niej inne choroby, oraz czy stosuje wyposażenie ochronne.

    W przypadku niektórych środków do wywołania choroby płuc konieczna jest ekspozycja przez długi okres. Jednakże kilkutygodniowa ekspozycja na niektóre materiały (np. azbest) może wywołać chorobę wiele lat później. 

    Astma zawodowa

    Astma to najpowszechniejsza choroba wywoływana przez czynniki obecne w miejscu pracy. Zawodowe czynniki ryzyka mogą także powodować nasilenie istniejącej astmy. 

    Wiadomo, że astmę zawodową wywołuje od 350 do 400 różnych środków. Należą do nich czynniki pochodzące z warzyw lub zwierząt, metali, barwników i substancji chemicznych. 

    Do głównych czynników należą:

    • Roztocza
    • Bezwodniki
    • Glony
    • Aminy aromatyczne
    • Stawonogi
    • Diizocyjaniany
    • Enzymy biologiczne
    • Leki
    • Skorupiaki, owoce morza, ryby
    • Topniki
    • Mąka
    • Środki grzybobójcze
    • Pleśnie/grzyby
    • Metale
    • Grzyby
    • Aminy czwartorzędowe
    • Rośliny
    • Barwniki reaktywne
    • Produkty naturalne pochodzenia roślinnego
    • Pył drzewny lub kora
    • Pyłki
    • Różne substancje chemiczne
    • Gumy roślinne
    • Aminy alifatyczne (etylenoamina i inne)

    Zawodowa POChP

    Uważa się, że 15-20% przypadków POChP związanych jest z narażeniem w miejscu pracy. Wynika to z ekspozycji na pyły mineralne, gazy drażniące lub opary w powietrzu. Kliknij tabelę poniżej, aby wyświetlić listę środków, które mogą wywołać POChP.

    Zawodowy rak płuc

    Ogromna zmienność branż i zawodów może zwiększać ryzyko raka płuc, jednakże większość przypadków zawodowego raka płuc wywołuje azbest. Badania naukowe pozwoliły zidentyfikować różne środki związane z rakiem płuc – przy czym w przypadku niektórych dowody są ograniczone, a innych – wyczerpujące

    Zawodowa choroba opłucnej (w tym międzybłoniak)

    Choroby opłucnej są prawie zawsze związane z ekspozycją na azbest. Mimo iż stosowanie azbestu jest obecnie nielegalne, osoby narażone na kontakt z tą substancją w młodości cierpią na starość z powodu międzybłoniaka, ponieważ do wystąpienia objawów może upłynąć nawet 50 lat.  

    Ostre urazy inhalacyjne 

    Występują w wyniku pojedynczego zdarzenia prowadzącego do nagłej i znacznej ekspozycji na materiał, np. wyciek substancji chemicznej, pożar, wybuch gazu lub narażenie na duże ilości pyłów.

    Wywoływane są przez ekspozycję na drażniące gazy (np. amoniak, ozon lub chlor), związki organiczne (np. gaz łzawiący lub musztardowy), związki metalu (np. opary rtęci lub metali) lub złożone mieszaniny gazów i cząsteczek (np. mieszany rozpuszczalników lub dym powstający w wyniku pożaru). 

    Ostre urazy inhalacyjne 

    Infekcje zawodowe

    Infekcje te następują w wyniku ekspozycji na bakterie i należą do nich gruźlica (TB), gorączka Q, zespół ostrej ciężkiej niewydolności oddechowej (SARS), odra i choroba legionistów. 

    Główną grupą osób zagrożonych są pracownicy służby zdrowia leczący choroby u innych

    Zawodowe śródmiąższowe choroby płuc

    Wiele rzadkich śródmiąższowych chorób płuc związanych ekspozycją w miejscu pracy. Choroby te znane są powszechnie jako pylica. Do dobrze znanych przyczyn należą węgiel, azbest i pył, a także inne, mniej znane przyczyny, np. krzemionka krystaliczna, tytan i glin. 

    Inną ważną śródmiąższową chorobą płuc jest zewnątrzpochodne alergiczne zapalenie pęcherzyków płucnych, wywołane reakcją alergiczną na czynnik Do przyczyn mogą należeć odchody i pióra ptaków, woda z systemów klimatyzacji, bakterie w oparach w saunach i czynniki pleśniowe, np. trociny, ser, siano, słoma lub zboże. 

  • Jakie jest obciążenie?

    Ekspozycja na cząsteczki, gazy, opary lub dym w miejscu pracy odpowiada za:

    • 15% wszystkich przypadków raka układu oddechowego u mężczyzn i 5% u kobiet
    • 15-20% wszystkich przypadków astmy dorosłych
    • 15-20% przypadków przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) 
    • 10% wszystkich przypadków śródmiąższowych chorób płuc
  • Bieżące i przyszłe potrzeby

    • Organy krajowe i międzynarodowe ustaliły dopuszczalne maksymalne stężenia w miejscu pracy dla wielu substancji. Jednakże limity te nie są zazwyczaj ustalone na poziomie, który pozwoli uniknąć wystąpienia alergii na dany środek. W przyszłości, poza chorobami zawodowymi, limity w miejscu pracy powinny uwzględniać stężenia wywołujące alergie
    • Jeśli przewiduje się wystąpienie choroby zawodowej, pracownicy służby zdrowia powinni wynotować wszystkie stanowiska pacjenta od momentu rozpoczęcia pracy zawodowej, ponieważ objawy niektórych chorób pozostają utajone przez wiele lat
    • Poza chorobami zawodowymi, limity w miejscu pracy powinny uwzględniać poziomy czynników, które mogą wywoływać alergie
    • Lekarzy należy także uczyć zbierania wywiadu dotyczącego ekspozycji
    • W miarę identyfikacji nowych czynników należy szybko ustalać dla nich przepisy