Otwórz wybór językaOpen language selection Polski Menu Wyszukaj
PODARUJ

Zanieczyszczenie powietrza na zewnątrz

Zanieczyszczenie powietrza na zewnątrz

Termin „zanieczyszczenie powietrza” oznacza szkodliwe cząsteczki zawieszone w powietrzu lub gazy w atmosferze, które mogą być wdychane. Jest to mieszanina zawierająca cząsteczki, ozon, tlenek azotu, lotne związki organiczne i tlenek węgla. Skład mieszaniny różni się w zależności od miejsca, pory roku i źródeł zanieczyszczeń w powietrzu.

  • Co to jest?

    Zanieczyszczenia powietrza pochodzą z:

    • Aktywności człowieka: w tym spalania paliw w samochodach, ciężarówkach, samolotach, aktywności przemysłowej, elektrowni oraz domowych systemów ogrzewania i gotowania
    • Procesy naturalne: np. erupcje wulkanów, burze piaskowe na pustyniach
  • Na czym polega szkodliwy wpływ?

    Zanieczyszczenie powietrza ma negatywny wpływ na zdrowie człowieka, a ekspozycja może w tym przypadku dotyczyć 100% populacji, od nienarodzonych dzieci do osób w wieku podeszłym. Płuca są głównym miejscem przedostawania się zanieczyszczeń powietrza do organizmu, a więc pierwszym narządem, którego dotyczy problem. Uważa się, że uszkodzenie płuc wywoływane jest przez stres oksydacyjny i stan zapalny. Zanieczyszczenie ma także istotny wpływ na serce i układ krążenia i zwiększa ryzyko ataków serca.  

    Zanieczyszczenie powietrza wpływa na ludzi w różny sposób. Czynniki takie jak aktualny stan zdrowia, wiek, pojemność płuc, styl życia i czas przebywania w zanieczyszczonym powietrzu wpływają na zakres, w jakim zanieczyszczenia wpływają na zdrowie ogólne.

    W powietrzu występuje wiele różnych zanieczyszczeń. Interakcje pomiędzy tymi zanieczyszczeniami i różnymi ich poziomami mogą powodować różny wpływ na zdrowie, zarówno w ujęciu krótkoterminowym (w ciągu godzin lub dni) i długoterminowym (po wielu latach). Nie istnieje jeden rodzaj zanieczyszczenia odpowiedzialny za wszystkie zdarzenia niepożądane. Konsekwencje wywołuje cała mieszanina.

    Na podstawie wielkości mierzy się różne rodzaje cząsteczek. Na przykład, PM10 oznacza cząsteczki o wielkości do 10 mikrometrów.

    Poziomy zanieczyszczenia powietrza mierzone są często za pomocą masy na objętość powietrza. Powszechnie wykorzystywanym pomiarem jest liczba mikrogramów zanieczyszczenia na metr sześcienny. Symbol to: μg/m3

    Problemy krótkotrwałe

    Wiadomo, że zanieczyszczenie powietrza powoduje ataki serca u osób z chorobami układu krążenia i zaostrza objawy u osób cierpiących na choroby płuc, np. astmę i przewlekłą obturacyjną chorobę płuc (POChP). 

    Badania wykazały nasilenie sapki, kaszlu i ataków duszności z ograniczeniem czynności płuc i konieczności zastosowania leków po zwiększeniu poziomów zanieczyszczeń. 

    Badania wykazały wzrost liczby konsultacji lekarskich, nagłych wizyt w szpitalu i hospitalizacji z powodu astmy oraz chorób serca, np. ataków serca, w dni, kiedy poziomy zanieczyszczeń ulegały podwyższeniu. Rejestry zawierają także więcej przypadków zgonów z tych przyczyn w dni, kiedy poziomy zanieczyszczeń ulegały podwyższeniu. 

    Problemy długotrwałe 

    Trwająca całe życie ekspozycja na zanieczyszczenie powietrza może mieć różny wpływ u dorosłych i dzieci, prowadząc do długotrwałych problemów, np. astmy, przewlekłego zapalenia oskrzeli i chorób serca. Wykazano, że zanieczyszczenia skracają przewidywaną długość życia z powodu przedwczesnego zgonu związanego z chorobami układu krążenia i układu oddechowego oraz raka płuc. 

    Dzieci są zasadniczo bardziej aktywne, częściej niż dorośli uczestniczą w zabawie na zewnątrz i oddychają szybciej, nawet przy takim samym poziomie aktywności. W konsekwencji wdychają więcej zanieczyszczeń. Ich układ odpornościowy nie jest także całkowicie rozwinięty, a ich płuca nadal rosną. Wykazano, że zanieczyszczenie powietrza niekorzystnie wpływa na rozwój płuc u dzieci, co z kolei ma wpływ na całe ich życie. 

    Efekty długotrwałe u dzieci i dorosłych: 

    Dzieci

    • Kaszel
    • Ostre zapalenie oskrzeli
    • Obniżenie pojemności płuc
    • Astma 

    Dorośli

    • Kaszel
    • Flegma
    • Sapka
    • Przyspieszone pogarszanie się czynności płuc
    • Rak płuc

     Częstość występowania kaszlu i sapki jest największa u dorosłych mieszkających w Szwajcarii w pobliżu autostrad. Wykres wskazuje zależności pomiędzy objawami a stężeniami takich zanieczyszczeń związanych z ruchem drogowym, jak cząstki ultradrobne, sadza powstała po spalaniu oleju napędowego, tlenek węgla i inne główne zanieczyszczenia. Zależności te utrzymują się nawet po usunięciu innych czynników ryzyka. 

  • Jakie jest obciążenie?

    Duża część populacji w Europie żyje w obszarach, w których jakość powietrza na zewnątrz jest niska i dlatego ludzie ci nie mogą uniknąć ekspozycji na szkodliwy wpływ zanieczyszczeń. W przypadku niektórych zanieczyszczeń w pewnych obszarach sytuacja nie zmienia się. 

    Wiele badań wykazało, że ograniczenie zanieczyszczenia powietrza powinno zmniejszyć koszt związany z tymi chorobami i wydłużyć przewidywaną jakość życia. 

    Badania wykazały, że:

    • Liczba zgonów z powodu chorób wzrosła o 0,6% na 10 μg.m3 wzrostu dobowego stężenia PM 10
    • Liczba sytuacji nagłych i hospitalizacji z powodu astmy wzrosła o 1% na 10 μg.m3 wzrostu dobowego stężenia PM 10
    • Liczba przypadków raka płuc wzrosła o 8% na 10 μg.m3 wzrostu długotrwałej ekspozycji na PM
    • Liczba przypadków raka płuc wzrosła o 3,7% na 10 μg.m3 wzrostu długotrwałej ekspozycji na NOx
  • Bieżące i przyszłe potrzeby

    • Życie w pobliżu uczęszczanych dróg zwiększa ryzyko rozwoju astmy u dziecka. W planowaniu przestrzennym należy uwzględnić odległość ulic do domów i szkół 
    • Aktualne dane wskazują, że potrzebne są pilne działania zmierzające do zwalczenia zanieczyszczenia powietrza w Europie
    • UE powinna wdrożyć wytyczne WHO dotyczące powietrza na zewnątrz – zmieniając wartości graniczne dla zanieczyszczeń powietrza w otoczeniu
    • Wszystkie państwa europejskiej powinny poprzeć deklarację WHO Parma Declaration on Environment and Health, aby zredukować źródła zanieczyszczeń we wszystkich sektorach – przemysłowym, transportowym i energetycznym
    • W państwach członkowskich UE jakość powietrza stanowić powinna integralną część przepisów dotyczących transportu, przemysłu i energetyki. Powinny one zapewnić odpowiednie regulacje – na poziomie krajowym, regionalnym lub lokalnym – umożliwiające zwalczanie źródeł zanieczyszczeń
    • Państwa członkowskie powinny także zacieśnić współpracę dotyczącą zanieczyszczeń