Otwórz wybór językaOpen language selection Polski Menu Wyszukaj
PODARUJ

Wczesne czynniki ryzyka

Wczesne czynniki ryzyka

Istnieje wiele czynników, które mogą wystąpić na wczesnym etapie życia i które mogą później powodować problemy z płucami. Należą do nich: brak karmienia piersią, przyrost wagi, stosowanie przez matkę paracetamolu w trakcie ciąży, powikłania przy porodzie oraz jakość powietrza w pomieszczeniach i na zewnątrz. 

  • Co to jest?

    Problemy z rozwojem płuc w życiu płodowym

    Płuca nie zawsze rozwijają się prawidłowo, kiedy dziecko znajduje się jeszcze w macicy matki. Jeśli płuca nie rozwijają się prawidłowo, szansa dziecka na przeżycie po urodzeniu jest niska. Nieprawidłowy wzrost płuc odpowiada za 15-20% zgonów noworodków. Może to wynikać z wielu przyczyn:

    • Zbyt mało miejsca w macicy
    • Problemy genetyczne
    • Niedobór składników odżywczych

    Witamina A jest kluczowym składnikiem odżywczym umożliwiającym prawidłowy rozwój płuc. Matki, u których występuje niedobór tej witaminy, są bardziej zagrożone urodzeniem dziecka z nieprawidłowo rozwiniętymi płucami. 

    Jeśli lekarze wcześnie zidentyfikują zahamowanie rozwoju płuc, mogą podjąć próbę usunięcia problemów i stymulacji prawidłowego wzrostu. Można to zrobić kilkoma metodami:

    • Amnioinfuzja

    Zabieg ten polega na infuzji płynu owodniowego przez powłoki brzuszne matki do przestrzeni otaczającej dziecko. Dostarcza dodatkowej ilości płynu, jeśli jest go zbyt mało. Brak płynu owodniowego może spowodować nieprawidłowy rozwój płuc. Mimo iż zabieg ten może prowadzić do dokładniejszego zbadania dziecka, aby monitorować jego rozwój, nie wykazano jego korzystnego wpływu na rozwój płuc. 

    • Shunty opłucnowo-owodniowe

    Zabieg ten polega na wprowadzeniu urządzenia do klatki piersiowej pacjenta, aby usunąć nieprawidłowo nagromadzony płyn, co może doprowadzić do nieprawidłowego rozwoju płuc. Jest on zwykle wykonywany zbyt późno w trakcie ciąży, aby mógł mieć korzystny wpływ na nieprawidłowy rozwój płuc. 

    • Umieszczenie balonu w tchawicy

    Jeśli przepona dziecka nie rozwija się prawidłowo, można podjąć próbę operacji w celu skorygowania tego w macicy, jednakże bardziej obiecującym zabiegiem jest wprowadzenie niewielkiego napełnianego balonu do tchawicy, co zapobiega odpływaniu płynu z płuc. 

    Niska urodzeniowa masa ciała

    Dzieci urodzone z wagą niższą niż średnia urodzeniowa masa ciała są bardziej narażone na problemy z płucami:

    • Infekcje płuc
    • Sapka
    • Problemy z czynnością płuc

    Przedwczesny poród

    Dzieci urodzone przedwcześnie lub przed 36. tygodniem ciąży są bardziej narażone na długotrwałe problemy z płucami. Czynniki ryzyka porodu przedwczesnego to m. in. infekcje u matki i jej wiek (poniżej 17 lub powyżej 35 lat). 

    Najczęstszą chorobą płuc występującą u wcześniaków jest dysplazja oskrzelowo-płucna (BPD), która występuje jeśli niemowlę poddawano tlenoterapii przez dłużej niż 28 dni. Stan ten prowadzi do zmniejszenia liczby pęcherzyków płucnych i ich powiększenia oraz zmniejszenia liczby tętnic, co utrudnia oddychanie. 

    BPD charakteryzuje się szybkim oddychaniem, dusznością oraz wzdychaniem i pokasływaniem, aby zdobyć więcej tlenu. Może być to stan przejściowy, jednakże u niektórych dzieci objawy mogą utrzymywać się w okresie dorosłości, co powoduje wzrost ryzyka rozwoju przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP).

    Bierne palenie tytoniu 

    Zarówno płody, jak i małe niemowlęta narażone są na bierne palenie tytoniu. Szacuje się, że palenie tytoniu przez rodziców odpowiada za 20% wszystkich przypadków astmy, a zapalenie oskrzelików występuje częściej u dzieci palących matek. Jeśli matka pali w trakcie ciąży, dziecko zagrożone jest przedwczesnym porodem i niską urodzeniową masą ciała. 

    Po porodzie bierne palenie tytoniu może zwiększać ryzyko problemów z płucami, w tym astmy, zapalenia oskrzeli i płuc w wieku dziecięcym. Badania naukowe wykazały, że u dzieci w wieku poniżej 2 lat ryzyko chorób płuc wzrasta o 72%, jeśli matka pali.

    Infekcje płuc

    Jeśli u niemowlęcia wystąpi infekcja płuc, dziecko takie może być obarczone wyższym ryzykiem problemów z płucami w późniejszym okresie życia. Najczęstsza infekcja płuc w okresie niemowlęcym wywoływana jest przez syncytialny wirus oddechowy (RSV). U większości małych dzieci infekcja RSV wystąpi przed ukończeniem 2 lat, a objawy są podobne do przeziębienia. 

    Jednakże u niektórych dzieci infekcja może mieć ciężki przebieg, któremu towarzyszy uporczywy kaszel i sapka, wysoka gorączka i gwałtowne chwytanie oddechu, które mogą wymagać hospitalizacji. Może to prowadzić do problemów w późniejszym życiu, takich jak astma i sapka. U 30-50% dzieci, u których w wyniku infekcji w wieku niemowlęcym wystąpi sapka, rozwinie się astma.

    Inne infekcje płuc, które mogą prowadzić do długotrwałych problemów to infekcja wywołana przez adenowirusy, ludzki metapneumowirus lub rinowirusy. 

    Obturacyjne zapalenie oskrzeli 

    Małe dzieci, u których rozwinie się obturacyjne zapalenie oskrzeli są bardziej narażone na gwałtowne pogorszenie czynności płuc po 50. roku życia. Może to oznaczać, że będą one bardziej podatne na wystąpienie przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) na późniejszym etapie życia. 

  • Jakie jest obciążenie?

    • Nieprawidłowy rozwój płuc związany jest z 15-20% zgonów noworodków
    • Palenie tytoniu przez rodziców może odpowiadać za 20% wszystkich przypadków astmy wieku dziecięcego
    • 20% niemowląt, których matki paliły w trakcie ciąży hospitalizowanych jest z powodu zapalenia oskrzeli w pierwszych 5. latach życia w porównaniu do 15% dzieci matek, które nie paliły
    • U istotnie większej liczby dzieci, u których wystąpiła infekcja RSV sapka utrzymywała się do 5. roku życia w porównaniu do dzieci, u których nie wystąpiła ciężka postać infekcji
    • Stan zdrowia płuc dziadków – niezależnie od tego, czy palą tytoń – ma genetyczny wpływ na zdrowie płuc wnuków
  • Bieżące i przyszłe potrzeby

    • Kobiety należy informować o zagrożeniach związanych z paleniem tytoniu w trakcie ciąży
    • Należy opracować nowe procedury pomocy dzieciom, w przypadku których rozwój płuc w macicy jest nieprawidłowy
    • Konieczne jest informowanie osób, które zostają rodzicami po raz pierwszy, o niekorzystnym wpływie palenia tytoniu na dzieci
    • Kobiety w ciąży należy monitorować w kierunku infekcji, palenia tytoniu i wieku, aby zredukować ryzyko przedwczesnego porodu i związanych z tym problemów
    • Należy zredukować czynniki, które mogą prowadzić do ciężkiego zakażenia RSV, w tym palenie tytoniu przez matki i przedwczesne porody
    • Należy opracować skuteczne metody profilaktyki w celu ochrony płuc przed wirusami i infekcjami, w szczególności rinowirusami
    • Należy ulepszyć opiekę nad wcześniakami
    • W miarę wzrostu wskaźnika przeżycia wcześniaków rośnie także liczba niemowląt wymagających terapii. Należy zwrócić większą uwagę na usprawnienie opieki nad wcześniakami