Otwórz wybór językaOpen language selection Polski Menu Wyszukaj
PODARUJ

Zaburzenia oddychania w czasie snu

Zaburzenia oddychania w czasie snu

Termin „zaburzenia oddychania w czasie snu” oznacza szereg stanów, które prowadzą do nieprawidłowego oddychania w trakcie snu. 

Najczęstszym z nich jest bezdech senny. Bezdech oznacza tymczasowe wstrzymanie oddychania. Mimo iż istnieją różne rodzaje bezdechu, termin „bezdech senny” dotyczy zwykle zespół obturacyjnego bezdechu sennego (OSAS), w przypadku którego pacjent nagle nie może oddychać z powodu tymczasowego zablokowania dróg oddechowych na odcinku gardłowym. U pacjentów z OSAS może występować to setki razy w czasie snu nocnego. 



  • Objawy

    Kiedy śpimy nasze mięśnie są rozluźnione. U niektórych ludzi język i rozluźnione mięśnie gardła powodują zwężenie dróg oddechowych, co utrudnia oddychanie i może spowodować jego tymczasowe zatrzymanie. Jeśli to nastąpi, mózg powoduje częściowe wybudzenie, co z kolei powoduje ponowne otwarcie dróg oddechowych i uruchamia oddychanie. Wielokrotne wybudzanie się w ciągu nocy może istotnie pogorszyć jakość snu, prowadząc do nadmiernej senności w ciągu dnia.

    Dodatkowo każdemu bezdechowi towarzyszy nagły wzrost częstości akcji serca i ciśnienia krwi. Ostatecznie podwyższone ciśnienie krwi (nadciśnienie) utrzymuje się także w stanie czuwania, co zwiększa ryzyko zawału serca lub udaru. 

    Chrapanie jest typowe dla ludzi z OSAS. Hałas w trakcie chrapania spowodowany jest drganiami tkanek w gardle, co sugeruje, że układ oddechowy są potencjalnie niestabilne i dlatego bardziej podatne na opadanie w trakcie snu. Jednakże tylko niewielka liczba spośród chrapiących ma OSAS.

    Objawy OSAS mogą występować zarówno w dzień, jak i w nocy: 

    Dzień

    Nadmierna senność
    Problemy z koncentracją
    Poranny ból głowy
    Zmiany nastroju
    Suchość w ustach
    Impotencja lub obniżone libido

    Noc

    Niespokojny sen
    Bezdechy
    Wybudzanie się z dławieniem
    Sny o żywych treściach
    Moczenie nocne
    Potliwość
    Bezsenność
    Ślinienie się i zgrzytanie zębami

  • Przyczyny

    Chorobowość bezdechu sennego wzrasta wraz z wiekiem aż do wieku 60 lat. 

    Wszystkie czynniki powodujące zwężenie gardła mogą zwiększać prawdopodobieństwo wystąpienia OSAS:

    Czynniki środowiskowe

    Umiarkowana lub znaczna otyłość jest głównym czynnikiem ryzyka, jeśli towarzyszy jej obecność dużej ilości tkanki tłuszczowej wokół gardła. Otyłość występuje u 60-90% osób z OSAS i jest najczęstszym czynnikiem ryzyka u dorosłych.

    Palenie tytoniu i picie alkoholu wiązano z większą częstością występowania chrapania i bezdechu sennego.

    Czynniki genetyczne 

    Prawdopodobieństwo rozwoju bezdechu sennego u niektórych osób jest większe, co wynika z posiadanych przez nie genów.

    Bezdech senny występuje częściej u mężczyzn niż u kobiet.

    Określone typy wrodzonej struktury kości twarzy są związane z wąskim gardłem i predysponują do wystąpienia OSAS; najczęstszą z nich jest cofnięty podbródek. Pewne choroby genetyczne, takie jak zespół Downa, także predysponują do OSAS. 

    OSAS występuje także u dzieci. Najpowszechniejszym czynnikiem sprawczym jest wówczas powiększenie migdałków podniebiennych. U niektórych dzieci i dorosłych ciężkie przekrwienie nosa może nasilać problem. 

  • Profilaktyka

    Zmiany stylu życia, takie jak utrata masy ciała oraz ograniczenie spożycia alkoholu i ilości wypalanych papierosów, mogą zapobiec wystąpieniu problemu.

  • Diagnostyka i leczenie

    OSAS podejrzewa się często na podstawie objawów i badania klinicznego, jednakże w większości przypadków w celu potwierdzenia niezbędna jest obserwacja w ciągu nocy. Szczegółowe badanie snu, tzw. polisomnografia, rejestruje fale mózgowe, aktywność mięśni, ruchy gałek ocznych, aktywność serca, ruchy klatki piersiowej, przepływ powietrza przez nos i usta oraz poziom tlenu we krwi (oksymetria). 

    To szczegółowe badanie wykonuje się w pracowni badań snu, ale u większości osób z podejrzeniem OSAS prostsze badania można wykonać za pomocą urządzeń przenośnych, często w domu pacjenta. Dostępnych jest obecnie kilka różnych urządzeń przeznaczonych do zapisu różnych kombinacji poziomów tlenu we krwi, ruchów klatki piersiowej, przepływu powietrza i częstości akcji serca. 

    Poziom senności w ciągu dnia ocenia się za pomocą kwestionariusza nazywanego skalą senności Epworth. W kwestionariuszu tym pytany ma ocenić prawdopodobieństwo zaśnięcia w trakcie codziennych czynności. Objawy bezdechu sennego, takie jak chrapanie i zaobserwowane bezdechy są często zgłaszane przez osobę śpiącą z pacjentem.  

    Najbardziej skuteczną metodą leczenia bezdechu sennego jest ciągłe dodatnie ciśnienie w drogach oddechowych (CPAP) – metoda prosta i tania. Taka forma terapii wiąże się ze stosowaniem urządzenia, które generuje przepływ powietrza przez maskę do nosa (lub nosa i ust) pod ciśnieniem, które można dostosować w celu utrzymania drożności gardła w nocy.  Aby korzystny wpływ był trwały, urządzenia tego należy używać codziennie. Inne opcje to urządzenie noszone w jamie ustnej i wysuwające żuchwę do przodu lub, jeśli właściwe, chirurgiczne usunięcie migdałków podniebiennych. 

    W chwili obecnej nie istnieją metody farmakoterapeutyczne. 

  • Obciążenie

    • W krajach rozwiniętych bezdech senny występuje u 3-7% mężczyzn w średnim wieku i 2-5% kobiet
    • Bezdech senny związany jest z podwyższonym ryzykiem nadciśnienia, chorobami serca, depresją i zdarzeniami związanymi z sennością
    • Ryzyko wypadku samochodowego u osób z nieleczonym bezdechem sennym wzrasta o 1,2-2 razy
    • Niezdiagnozowany bezdech senny związany jest kosztami opieki zdrowotnej w przeliczeniu na pacjenta o 50-100% wyższymi niż w populacji ogólnej

     

  • Bieżące i przyszłe potrzeby

    • Konieczna jest większa świadomość choroby i jej konsekwencji przy braku leczenia
    • Krajowe władze ds. zdrowia i transportu muszą poznać wpływ senności związanej z OSAS na prowadzenie pojazdów, aby ograniczyć ryzyko dla osób, których dotyczy problem i społeczeństwa
    • Potrzebne są dalsze wysiłki zmierzające do uproszczenia badań, pozwalających zdiagnozować ten stan chorobowy
    • Konieczna jest rozbudowa placówek terapii bezdechu sennego, ponieważ czasy oczekiwania na badania i leczenie w Europie stanowią poważny problem 
    • Istnieje potrzeba lepszego poznania najlepszych metod terapii dla różnych grup ludzi, aby poprawić skuteczność leczenia