Ανοικτή επιλογή γλώσσαςOpen language selection ΕΛΛΗΝΙΚΑ Μενού Αναζήτηση
ΔωρεΑ

ΚAΠΝΙΣΜΑ

ΚAΠΝΙΣΜΑ

Το κάπνισμα τσιγάρων αποτελεί την κύρια αιτία πολλών πνευμονικών παθήσεων. Ο καπνός του τσιγάρου περιέχει περισσότερες από 4.000 χημικές ουσίες, πολλές από τις οποίες είναι τοξικές και δύναται να προκαλέσουν καρκίνο.

  • ΠερI τIνος πρOκειται

    Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) ορίζει το κάπνισμα ως διαταραχή ή πάθηση. Αυτό συμβαίνει επειδή οι άνθρωποι μπορούν να αποκτήσουν σωματική εξάρτηση από τη νικοτίνη που υπάρχει στα τσιγάρα, πέραν των συμπεριφορικών, ψυχολογικών και κοινωνικών πτυχών του καπνίσματος. 

    Σύμφωνα με έρευνα του Ευρωβαρόμετρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που διενεργήθηκε το 2012, το 24% των γυναικών και το 32% των ανδρών κάπνιζαν, με ποσοστά που κυμαίνονται σημαντικά με την ηλικία. Ωστόσο, η χρήση καπνού δεν είναι υψηλή παντού - στην Ισλανδία, είναι 14% και στα δύο φύλα. 

  • Ποιες εIναι οι επιβλαβεIς επιπτΩσεις

    Το κάπνισμα είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιακές παθήσεις και καρκίνους διαφόρων οργάνων. 

    Η νικοτίνη που υπάρχει μέσα σε τσιγάρα είναι εξαιρετικά εθιστική. Οι υποδοχείς νικοτίνης έχουν εντοπιστεί στον εγκέφαλο. Οι υποδοχείς αυτοί ενεργοποιούνται όταν ένα άτομο εισπνέει νικοτίνη και απελευθερώνεται ντοπαμίνη. Η ντοπαμίνη αποτελεί ορμόνη ανταμοιβής, η οποία προσφέρει μία ωραία αίσθηση και μπορεί να αυξήσει την πιθανότητα εθισμού. 

    ΚαρκIνος

    Περίπου ένα τρίτο όλων των καρκίνων προκαλούνται από τη χρήση καπνού και μεταξύ 80 και 90% όλων των κρουσμάτων καρκίνου του πνεύμονα οφείλονται στον καπνό. Ο καρκίνος του πνεύμονα σκοτώνει επίσης περισσότερα άτομα στην ΕΕ από οποιονδήποτε άλλο καρκίνο, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 20% όλων των θανάτων από καρκίνο. Το κάπνισμα μπορεί επίσης να προκαλέσει καρκίνους σε στόμα, λάρυγγα, φάρυγγα, μύτη και ιγμόρεια, οισοφάγο, στομάχι, ήπαρ, πάγκρεας, νεφρά, ουροδόχο κύστη, τράχηλο και έντερο, καθώς επίσης έναν τύπο καρκίνου των ωοθηκών και ορισμένους τύπους λευχαιμίας.  

    ΧΑΠ

    Το κάπνισμα αποτελεί την κύρια αιτία ΧΑΠ, ιδιαίτερα στην Ευρώπη. Εάν ένα άτομο καπνίζει κατά την παιδική ηλικία ή την πρώιμη ενήλικη ζωή, το κάπνισμα μπορεί να μειώσει την ταχύτητα με την οποία αναπτύσσεται η πνευμονική λειτουργία. Στη μετέπειτα ζωή, το κάπνισμα μπορεί να επιταχύνει τη μείωση της πνευμονικής λειτουργίας σε μεγάλη ηλικία. 

    Το διάγραμμα δείχνει τη μείωση στη λειτουργία των πνευμόνων ηλικιακά σε μη καπνιστές, καπνιστές και πρώην καπνιστές. Μαύρο: ποτέ καπνιστής ή μη ευπαθής σε καπνό, κόκκινο: τακτικός καπνιστής και ευπαθής σε καπνό, πράσινο: πρώην καπνιστής, από την ηλικία των 45 ετών, μπλε: πρώην καπνιστής, από την ηλικία των 65 ετών. FEV1: βίαια εκπνεόμενος όγκος σε 1 δευτερόλεπτο. Η οριζόντια κόκκινη γραμμή υποδηλώνει το επίπεδο στο οποίο τα συμπτώματα ενδέχεται να προκαλέσουν προβλήματα υγείας και η διακεκομμένη μαύρη γραμμή το επίπεδο στο οποίο υπάρχει το ενδεχόμενο θανάτου. Σημειώστε πως η διακοπή του καπνίσματος επιβραδύνει το ποσοστό μείωσης της λειτουργίας των πνευμόνων.

    Aσθμα

    Το κάπνισμα αποτελεί αιτία παιδικού άσθματος και παράγοντα κινδύνου για εμφάνιση άσθματος ενηλίκων. Σχετίζεται επίσης με αυξημένο κίνδυνο κρίσεων άσθματος και δυσκολία στον έλεγχο του άσθματος. 

    ΦυματIωση

    Το κάπνισμα είναι γνωστό ότι κάνει τους ανθρώπους πιο επιρρεπείς σε λοιμώξεις και άτομα με φυματίωση που καπνίζουν διατρέχουν μεγαλύτερο κίνδυνο θανάτου.

    ΑσθEνειες Aλλων οργAνων

    Ο καπνός του τσιγάρου αποτελεί επίσης παράγοντα κινδύνου για αρκετές άλλες ασθένειες εκτός του αναπνευστικού συστήματος. Αυτές περιλαμβάνουν καρδιακές παθήσεις, συμπεριλαμβανομένης της στεφανιαίας νόσου και του εγκεφαλικού επεισοδίου, οστεοπόρωση, διαταραχές αναπαραγωγής, αντίξοα μετεγχειρητικά γεγονότα και καθυστερημένη επούλωση τραυμάτων, δωδεκαδάκτυλο και γαστρικό έλκος, περιοδοντική νόσο και διαβήτη. 

  • ΕπιβAρυνση

    • Εκτιμήσεις αναφέρουν ότι περίπου 100 εκατ. άνθρωποι παγκοσμίως πέθαναν από τον καπνό κατά τον 20ό αιώνα και ο αριθμός αυτός θα αυξηθεί σε 1 δισεκατομμύριο τον 21ο αιώνα
    • Στην Ευρώπη, το κάπνισμα οδηγεί σε περισσότερους από 650.000 πρόωρους θανάτους κάθε χρόνο
    • Αν και μόνο το 15% του παγκόσμιου πληθυσμού ζει στην Ευρώπη, σχεδόν το ένα τρίτο της επιβάρυνσης του καπνού που σχετίζεται με την ασθένεια εμφανίζεται στην Ευρώπη
    • Το συνολικό οικονομικό κόστος του καπνού μειώνει τον εθνικό πλούτο από άποψη ακαθάριστου εγχώριου προϊόντος (ΑΕΠ) έως και 3,6%

    Ο καλύτερος τρόπος για μείωση των αρνητικών επιπτώσεων του καπνίσματος στην υγεία κατά τα επόμενα 10-20 χρόνια, είναι να προωθηθεί η διακοπή μεταξύ των νυν καπνιστών, και αν σταματήσουν οι καπνιστές τη συνήθεια αυτή τώρα θα μειωθεί ο αντίκτυπος διαταραχών που σχετίζονται με το κάπνισμα μακροπρόθεσμα. 

    Κάποιοι ειδικοί πιστεύουν ότι ο καπνός πρέπει να απαγορευτεί εντελώς. Ωστόσο, καμία χώρα στην Ευρώπη δεν είναι ακόμα έτοιμη για ολοκληρωτική απαγόρευση του καπνού λόγω των νομικών διαδικασιών που θα πρέπει να τηρηθούν. Η Φινλανδία εκτιμά ότι μπορεί να απαγορεύσει τον καπνό μέχρι το έτος 2040.

    ΚAποιες μEθοδοι βοHθειας για διακοπH του καπνIσματος:

    ΝομοθεσIα

    Η Σύμβαση Πλαίσιο του ΠΟΥ για τον Έλεγχο του Καπνού ήταν η πρώτη διεθνής συνθήκη που διαπραγματεύτηκε για τον έλεγχο του καπνού, παρέχοντας σειρά παγκόσμιων προτύπων που αναφέρουν τους κινδύνους του καπνού και του περιορισμού της χρήσης του. Όλες οι χώρες της ΕΕ είναι μεταξύ των εθνών που την έχουν συνυπογράψει. 

    ΦορολογIα

    Η τιμή είναι το πιο ισχυρό εργαλείο για μείωση του καπνίσματος. Συνολικά, υπάρχει πτώση της κατανάλωσης 3-4% για κάθε αύξηση 10% στην τιμή. Η καπνοβιομηχανία αντιτίθεται σε φορολογικές αυξήσεις και συχνά υποστηρίζει ότι η αύξηση των τιμών θα οδηγήσει σε απώλεια εσόδων μέσω της αύξησης του λαθρεμπορίου. Ωστόσο, αρκετές μελέτες έχουν δείξει ότι δεν ισχύει κάτι τέτοιο. 

    ΠεριορισμOς εφηβικοU καπνIσματος

    Το 85% των καπνιστών ξεκινάει τη συνήθεια στην εφηβεία του, επομένως οι φορείς που είναι υπεύθυνοι για τη χάραξη πολιτικών πρέπει να επικεντρωθούν στην απαγόρευση της πώλησης τσιγάρων σε άτομα εφηβικής ηλικίας. 

    ΟδηγIα της ΕΕ περI ΠροIOντων ΚαπνοU

    Η απαγόρευση της διαφήμισης, των χορηγιών και της προώθησης αποτελεί σημαντική πτυχή στον έλεγχο του καπνίσματος και τέτοιες απαγορεύσεις είναι ευρέως διαδεδομένες στην ΕΕ. 

    Η Οδηγία περί Προϊόντων Καπνού βρίσκεται επί του παρόντος υπό αναθεώρηση (κατά τη στιγμή της δημοσίευσης) και περιλαμβάνει σειρά από περιορισμούς στην εμπορική διάθεση τσιγάρων, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης των προειδοποιήσεων για την υγεία και γραφικές εικόνες ασθενειών που προκαλούνται από τον καπνό.

    ΦAρμακα

    Τα υποκατάστατα προϊόντα νικοτίνης, όπως επιθέματα, τσίχλες, εισπνεόμενα, ρινικά σπρέι, παστίλιες και στοματικά σπρέι μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να βοηθήσουν στη διακοπή του καπνίσματος. Επιπρόσθετα, μπορούν επίσης να χρησιμοποιηθούν δύο φάρμακα που ονομάζονται βαρενικλίνη και βουπροπιόνη. Οι περισσότεροι επαγγελματίες του τομέα υγείας δείχνουν ότι τα προϊόντα αυτά μπορούν να είναι αποτελεσματικά όταν χρησιμοποιούνται σε συνδυασμό με ψυχολογική υποστήριξη, ώστε να βοηθήσουν καπνιστές να κόψουν την εθιστική συμπεριφορά τους. 

    ΣυμβουλευτικH για τη διακοπH του καπνIσματος

    Υλικά αυτοβοήθειας, τηλεφωνική συμβουλευτική και ομαδική ψυχοθεραπεία μπορούν επίσης να βοηθήσουν τους καπνιστές να κόψουν το κάπνισμα. 

  • ΤρEχουσες και μελλοντικEς ανAγκες

    • Περισσότεροι δημόσιοι χώροι με απαγόρευση του καπνίσματος σε όλη την Ευρώπη μπορούν να βοηθήσουν στην αποτροπή του καπνίσματος από νέους
    • Η περαιτέρω αύξηση της τιμής των τσιγάρων μπορεί να βοηθήσει στη μείωση της μακροχρόνιας ασθένειας και του θανάτου από το κάπνισμα τα επόμενα 20 χρόνια και πέραν αυτών
    • Οι παρεμβάσεις σε επίπεδο κοινότητας, χώρας και ΕΕ κατά του καπνίσματος θα πρέπει να ενισχυθούν, με απλή συσκευασία και στόχο τη σταδιακή κατάργηση των τσιγάρων
    • Όλοι οι καπνιστές πρέπει να ενθαρρύνονται να σταματήσουν το κάπνισμα, μειώνοντας την επιβάρυνση του καπνίσματος κατά τις επόμενες δυο δεκαετίες
    • Οι θεραπείες διακοπής καπνίσματος είναι οικονομικά αποδοτικές και θα πρέπει να χρησιμοποιούνται ευρύτερα
    • Η εκπαίδευση για διακοπή του καπνίσματος θα πρέπει να περιλαμβάνεται στην κατάρτιση όλων των επαγγελματιών υγείας και των φοιτητών ιατρικής
    • Οι προτάσεις της Συνθήκης Πλαισίου για Έλεγχο του Καπνού, του ΠΟΥ, πρέπει να εφαρμοστούν περαιτέρω σε όλη την Ευρώπη